24 marca 2017 , Imieniny: Gabrieli, Marka, Seweryna
 
W aktualnym numerze:
  Wiadomości Sierakowickie -> Czytaj archiwalny numer 2 z dnia 2017-02-01
 






 
Cz. II Walory geograficzne
Atrakcje turystyczne gminy Sierakowice


Położenie i obszar
W powiecie kartuskim, który zajmuje powierzchnię 1120 km 2, jedną z ośmiu jego gmin są Sierakowice należące do grona większych gmin województwa pomorskiego. Obszar gminy wynoszący 18 236 ha lub 183 km 2 mieści się w pasie Pojezierzy Południowobałtyckich w obrębie Pojezierza Kaszubskiego. Gmina Sierakowice zajmuje północno-zachodnie rubieże powiatu kartuskiego, sąsiaduje z powiatami: wejherowskim, lęborskim i bytowskim. Znaczna część granic gminy, zwłaszcza w jej północnym odcinku, jest wytyczona naturalnie linią bogatą w zbiorniki wodne - rynną Jezior Potęgowskich. Pozostałe granice biegną przesiekami leśnymi w obrębie kompleksu Lasów Mirachowskich, dolinami rzek, jezior, również pomiędzy licznymi obniżeniami i wzniesieniami terenu, które stanowią ważną część walorów krajobrazowych (w okolicach Mojusza i Mojuszewskiej Huty są drugie po Wieżycy wzniesienia w pasie Niżu Środkowoeuropejskiego – 271 m n.p.m.). W obrębie własnego powiatu kartuskiego sąsiadami gminy Sierakowice są: na północnym- wschodzie – gmina Kartuzy, na wschodzie – gmina Chmielno, na południowym-wschodzie – gmina Stężyca i w kierunku południowo-zachodnim gmina Sulęczyno. Z miejscowości granicznych gminy Sierakowice, poczynając od północy i posuwając się zgodnie z ruchem wskazówek zegara, należy wymienić: Skrzeszewo, Bącką Hutę, Mojusz, Długi Kierz, Leszczynki, Lemany, Borowy Las, Gowidlino, Smolniki i Załakowo.

Budowa geologiczna
Na terenie Pojezierza Kaszubskiego, a więc i terenów gminy Sierakowice, tak jak na pozostałych terenach Kaszub, zachodziły ciekawe procesy geologiczne. Największy wpływ na kształtowanie podłoża miał lądolód. Wypływające z niego wody, jak również rzeki i wiatr wytworzyły różne formy terenu. Wynikiem ich działalności są trzy rodzaje procesów geologicznych: akumulacja (gromadzenie materiałów skalnych), erozja (żłobienie, rozmywanie, niszczenie powierzchni ziemi przez m.in. wody i wiatr) oraz denudacja (niszczenie wzniesień poprzez wietrzenie, osuwanie, wywiewanie, ścieranie mas skalnych na pochyłościach). Wszystkie z tych procesów da się zauważyć i prześledzić ich przebieg na terenie gminy Sierakowice, należy się jednak wesprzeć podczas obserwacji radami i instruktażem kwalifikowanych geologów.

Ukształtowanie powierzchni
Krajobraz gminy Sierakowice ma niezwykle urozmaiconą rzeźbę. Jest on ciekawy ze względu na obfitość wałów moren czołowych (południowo-wschodni kierunek od Sierakowic). W północno-zachodniej części terenu znajdują się rozległe połacie pagórków morenowych. Na południowych terenach rozciąga się płaska wysoczyzna morenowa. Spore połacie wschodnie razem z Sierakowicami ulokowane są na obszarze falistej wysoczyzny morenowej. Każdemu z wyżej wymienionych obszarów towarzyszą liczne rynny jeziorne powstałe w wyniku erozji jak również działania moreny dennej. Na południowych i północno-zachodnich rubieżach całkiem pokaźne tereny tworzą równiny sandrowe. Na niemal każdej z wymienionych form pojawiają się liczne wytopiska. Całkiem częste są też akumulacje torfowiskowe. Szczegółowych informacji dotyczących znaczenia terminów użytych w podrozdziale należy szukać w leksykonie geograficznym. Wymienione formy rzeźby terenu wskazują, że teren gminy Sierakowice ma niezwykle zróżnicowane ukształtowanie powierzchni. W wielu miejscach wysokości przekraczają 220m n.p.m., często przekraczają 250 m, a kulminacją jest wysokość 271 m n.p.m. Jeśli tę wysokość porównamy z najniższym punktem (148,2 m n.p.m.), to otrzymamy różnicę wysokości (deniwelację) w liczbie 122,3 m, co w pasie nizin stanowi dość dużą wartość. Gmina Sierakowice jest położona w niedalekim sąsiedztwie najwyżej wzniesionych Wzgórz Szymbarskich, które tworząc garb pojezierny powodują obniżanie terenu ku północy, południowi i wschodowi. Takie usytuowanie sprawia, że rzeki płyną na południe, wschód i północ. Wypływająca na terenie gminy Słupia obiera najpierw kierunek południowo-zachodni, aby opłynąć wzniesienia, a następnie skręca na powrót w kierunku północnym, by przez Słupsk i Ustkę odprowadzić wody do Morza Bałtyckiego.

Gleby
Niestety należy stwierdzić, że gleby gminy Sierakowice nie są najlepszej jakości, znajduje się ona bowiem na terenach ostatniego zlodowacenia i są to raczej nieurodzajne pozostałości. Jako stosunkowo młode, gleby te nie miały dostatecznej ilości czasu, aby pod wpływem różnych czynników przeobrazić się w bardziej urodzajne podłoże, co z biegiem czasu nastąpi, gdyż każda gleba jest biologicznie czynną powłoką litosfery. Cząsteczki minerałów będących produktem wietrzenia skał, a także rozkładające się substancje organiczne pod wpływem powietrza i wilgoci może dadzą kiedyś bardziej urodzajne tereny, jednak nie stanie się to nagle. Przyroda potrzebuje na te procesy setek, może tysięcy lat. Tymczasem w glebach gminy Sierakowice nie znajdziemy bogatych zasobów próchnicy. Nie ma też w najbliższej okolicy czarnych ziem wytworzonych z iłów (takie najbliżej w delcie Wisły). Za to sporo będzie gleb brunatnych wytworzonych z glin oraz iłów, a także gleb bielicowych wytworzonych z różnych piasków. Jeśli spojrzeć na gleby pod kątem klas, to przede wszystkim jest to najsłabszy typ gleb w klasie VI i małe ilości gleb słabych w klasie V. W terminologii geograficznej funkcjonuje pojęcie tzw. Czystych Pól rozciągających się pomiędzy Stężycą, Sulęczynem i Sierakowicami. Mowa o piaszczysto-kamienistym podłożu, na którym wytworzyły się marne, usłane kamieniami gleby. Ludzie uprawiający te tereny każdego roku rozpoczynają pracę od zbierania kamieni z pól, na których udają się tylko najmniej wymagające rośliny (żyto i ziemniaki). Charakterystycznym elementem krajobrazu są tu ogromne pryzmy zebranych kamieni, które stają się kolejną atrakcją krajobrazową, niekoniecznie jednak dając zadowolenie rolnikom. Stąd coraz częstsze decyzje o zalesianiu szczególnie nieurodzajnych terenów, na których udaje się jednak tylko drzewo iglaste, gdyż liściaste ma już wyższe wymagania glebowe.

Klimat
Gmina, jak cała Polska, lokuje się w strefie klimatu umiarkowanego, przejściowego między lądowym a morskim. W zależności od tego skąd nasuwają się masy powietrzne, zmieniają się warunki pogodowe. Jeśli napływają znad Atlantyku, to lato przynosi znaczne zachmurzenie, wilgotność i ochłodzenie, a zima – zamglenie i odwilże. Tym charakteryzuje się klimat morski. Natomiast gdy masy powietrza nadciągają znad wschodniej Europy, to przynoszą ze sobą suchą i mroźną zimę oraz gorące lato, co z kolei jest charakterystyczne dla klimatu lądowego. Niedalekie sąsiedztwo z Bałtykiem powoduje, że lata są tu chłodniejsze, za to zimy znacznie cieplejsze niż w głębi lądu. Ponieważ występuje dość duże zróżnicowanie wysokości, obserwuje się wraz z jej wzrostem spadek temperatury powietrza i zwiększenie sumy opadów atmosferycznych. Rzeczywiście w okolicach najwyższych wysokości (lasy koło Mojusza) długo po zimie zalegają zwały śniegu, kiedy na pozostałym terenie dawno już go nie ma. W związku z tym następuje również opóźnienie procesu wegetacyjnego o około 2 tygodnie w stosunku do pozostałych terenów gminy. Jeśli chodzi o ilość opadów w skali roku, to gmina jest położona w strefie wysokich ilości opadów (ok. 650 mm). Istotnym elementem klimatu, typowym dla wzniesień, są wiatry. Wieją one w tych rejonach bardzo często i z bardzo różnym nasileniem. Jesienią i zimą można mówić o silnych wiatrach. Stąd np. budujące się w okolicy Sierakowic osiedle zyskało miano Wichrowe Wzgórza. Patrząc na izotermy stycznia można powiedzieć, że gmina leży w dość chłodnych strefach, zimniejsze tereny stanowią tylko okolice Kościerzyny. Ta sama sytuacja ma miejsce w okresie letnim. Po niższych temperaturach okolic Kościerzyny, obszary powiatu kartuskiego wraz z gminą Sierakowice plasują się na drugim miejscu. Takie warunki klimatyczne nie sprzyjają uprawie wymagających roślin. Nie da się na tych terenach hodować szlachetnych odmian owoców, co świetnie wychodzi w centralnej, czy południowej Polsce; nie przetrwają wrażliwe byliny, krzewy; za to doskonale się ma dzika przyroda i zahartowane ekstremalnymi warunkami pogodowymi mniej wymagające odmiany drzew owocowych, nie mówiąc o niezbyt wybrednej truskawce, której zagłębie mieści się również na terenie gminy Sierakowice.

Wody powierzchniowe
Do wód powierzchniowych należy zaliczyć rzeki, jeziora i bagna. Każdą z wymienionych form znajdziemy w licznych przykładach na terenie gminy. Mówiąc o rzekach trzeba wymienić następujące: Słupię, Bukowinę i Czarną Wodę. Słupia to rzeka o 141 km długości, wypływająca, co istotne, z torfowisk polodowcowej rynny pod Sierakowską Hutą w okolicach Sierakowic. Wypływa ona na wysokości 178 m n.p.m. w pięknym otoczeniu wzgórz moreny czołowej. Płynąc po terenie gminy Sierakowice mija Tuchlino i Gowidlino przepływając przez jeziora: Tuchlińskie i Gowidlińskie, od którego aż do jej ujścia prowadzi malowniczy szlak kajakowy. Druga z rzek – Bukowina – wypływająca w okolicach jeziora Trzono, wychodząc z grupy Jezior Potęgowskich (Lubygość, Potęgowskie, Czarne, Junno, Kamienickie, Święte) i łącząc się potem z Łupawą w jej górnym biegu, oferuje również malowniczy, ale bardzo trudny szlak kajakowy (8 przenoszeń). Trzecia wymieniana rzeka jest dopływem Bukowiny i jako taka nie stanowi większej atrakcji turystycznej poza walorami widokowymi. Gmina Sierakowice może się również poszczycić licznymi jeziorami o większej bądź mniejszej powierzchni. Prezentowane poniżej zestawienie nie wyczerpuje wszystkich zasobów, nie ma wśród nich licznych jezior wytopiskowych, które nazywane są tylko na najdokładniejszych mapach.


Lp Nazwa Położenie Wysokość lustra w m n.p.m. Powierzchnia
w ha
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
21
22
23 Gowidlińskie
Kamienickie
Białe
Junno
Tuchlińskie
Długie
Trzono
Święte
Miemino
Bukowskie
Otnoga
Trzemeszno
Mielenko
Świniewo
Czarne
Ostrowickie
Kawle
Okonko
Malinko
Welk
Kominek
Kamionkowskie
Drzywko okolice Gowidlina
okolice Kamienicy Królewskiej
Kamienicki Młyn
Kamienica Królewska
Tuchlino
Łyśniewo
Łyśniewo
Skrzeszewo
Łyśniewo
Bukowo
Kamienica Młyn
Stara Huta
Pałubice
Sierakowice, Puzdrowo
Łyśniewo
Borowy Las
Kawelki
Pałubice
Borowy Las
Jelonko, Welk
Sierakowice
Kamionka Gowidlińska
Migi 165,8
148,2
151,7
151,0
167,4
166,3
155,7
148,2
169,6
213,9
151,5
172,7
148,9
184,7
170,2
195,6
192,0
140,2
196,2
242,5
213,7
192,4
179,0 520
338
37,56
34,67
31,69
27,85
27,26
23,44
21,98
14,41
12,61
10,95
7,14
10,00
8.82
6,71
5,60
5,58
5,13
3,43
3,30
3,29
3,20

Obszary bagienne znajdziemy przede wszystkim na terenach leśnych, w pobliżu omawianych w poprzednim odcinku rezerwatów przyrody, jak również w dolinach wspomnianych rzek.

Sierakowice leżą na terenie umownej Szwajcarii Kaszubskiej i kiedy obserwuje się narastający w końcu tygodnia ruch na drogach sygnalizujący przyjazd licznych odwiedzających, chciałoby się zanucić melodię i zaśpiewać za Sędzickim Pòjedzemë na Kaszëbë do Reduńsczich wód, do Kaszëbsczi Szwajcarëji, dze rzék, jezór w bród, bo piękno tej ziemi musi olśniewać i ujmować swym urokiem nawet najtwardsze serca.
Danuta Pioch

Wersja do druku
Wyślij znajomemu

 

 
  Czytaj - Archiwum - Komentarze - Księga Gości - Kontakt
Wiadomosci Sierakowickie - R-net 2003
 
Czytaj Archiwum Komentarze Księga gości Kontakt